Joni Mitchell�??dan Madonna�??ya, Suzanne Vega�??dan Tori Amos�??a tüm kadın müzisyenleri derinden etkilemi�? 60�??lı yılların kült isimlerinden Laura Nyro�??yu tanıma zamanı

Joni Mitchell�??in 1998�??de Mojo dergisine verdi�?i bir röportaj, popüler müzik üzerine çalı�?an ara�?tırmacıların bakı�?larının 20. yüzyılın en sarsıcı �?arkı yazarlarından biri olan Laura Nyro�??ya yönelmesine neden oldu. Nyro�??nun sessiz sedasız hayata gözlerini kapadı�?ı yıl, �??Rock and Roll Hall of Fame�??e kabul edilmesiyle �??ölümsüz�?�lü�?ünün altı bir defa daha çizilen Mitchell, röportajda Nyro�??dan, kar�?ıla�?tırılabilece�?i tek �?arkı yazarı olarak söz ediyordu. Ondan sadece etkilenmekle kalmamı�?, ona bakarak yönünü tayin etmi�?, yolunu bulmu�?tu. Nyro�??yu di�?erlerinden ayıran, Suzanne Vega�??nın da söyledi�?i gibi �?arkı söylerken bizleri -düz, sıradan çocukları- güzel kılmayı bilmi�? olmasıydı.

Peki, Bob Dylan�??ın büyük bir hayranlıkla yanına yakla�?ıp �??bana akorları nasıl kullandı�?ınızı ö�?retir misiniz�?� dedi�?i, Miles Davis�??in efsanevi Bitches Brew albümünün konser turnesi sırasında günlerce konuk sanatçı olarak aynı sahnede yer aldı�?ı, bugün artık çoktan bir kült figür haline gelmi�? olan Laura Nyro kimdi? Onu bunca önemli/ayrıcalıklı kılan neydi?

Laura Nyro 18 Ekim 1947�??de İtalyan ve Musevi bir anne-babanın kızı olarak Bronx�??ta dünyaya geldi. Bütün çocuklu�?u ilk ku�?ak Rus göçmenlerinden olan anneanne ve dedesiyle çe�?itli politik eylemlere katılarak geçti. Nyro�??ya göre ileriki yıllarda farklı azınlıkların haklarına yönelik her hareketin en ate�?li savunucularının arasında yer almasının temeli, do�?rudan bu yıllarda atılmı�?tı. Nyro�??nun kısa zamanda müzi�?inin simgesi haline gelecek olan de�?i�?ik akor yapıları ve farklı ritmik yapılara olan yatkınlı�?ı da köklerini yine aynı yıllarda buluyordu. Nyro�??nun tamamı 16-17 ya�?ında yazdı�?ı �?arkılardan olu�?an ilk albümü More Than a New Discovery 1967�??de yayınlandı. Bu albümde yer alan And When I Die ve Wedding Bell Blues gibi �?arkılar, Peter Paul and Mary, Blood, Sweet and Tears ve Barbara Streisand gibi isimleri, Amerika pop müzik listelerinin en üst sıralarına ta�?ıdı. Nyro, kayıt a�?amasında tüm kontrolü elinde tuttu�?u ikinci albümü Eli and the Thirteenth Confession�??ı 1968�??de yayınladı. A�?k, ölüm ve uyu�?turucu temalarının etrafında �?ekillenen albüm, müzikal olarak içerdi�?i çok katmanlı vokal düzenlemeleri ve barındırdı�?ı caz, opera, gospel, soul, rock gibi müzik türlerine ait ö�?elerle Nyro�??yu müzik tarihinin en yenilikçi isimlerinin yanına oturttu. Ancak onu kült bir figür haline getiren 1968 tarihli New York Tendaberry oldu. Düzenlemelerde klasik ve caz olmak üzere iki ayrı orkestra ve bir rock grubundan yararlandı�?ı albüm, tamamı New York�??a adanmı�? �?arkılardan olu�?uyordu. Nyro �??kutsal üçleme�?� olarak da niteleyebilece�?imiz albümlerinin sonuncusu 1970 tarihli Christmas and the Beads of Sweet�??te ise, devasa müzikal yapıları bu defa Amerika�??yı ba�?tan a�?a�?ı ku�?atmı�? olan �??günah politikaları�?�nı lanetlemek üzere kullanılmı�?tı.

�??Piyasa�??dan kaçı�?
1971�??de beklenmedik bir biçimde müzik piyasasından çekildi�?ini açıkladı. Söz konusu piyasada kendini hiçbir zaman rahat hissetmemi�?ti. Konserlerde kendi çaldı�?ı piyanosunun ardında saklanıyor, seyirciye neredeyse tek kelime dahi etmiyor, televizyon programlarına katılmıyor, gazetelerden gelen röportaj tekliflerini geri çeviriyordu.

70�??lerin sonunda anne olmu�?, hayatının geri kalanını geçirece�?i İtalyan asıllı kadın ressam Maria Desiderio�??yla kar�?ıla�?ıp New York�??un dı�?ında gözlerden uzak bir hayat ya�?amaya ba�?lamı�?tı. 84�??te do�?rudan feminist bir söylem etrafında �?ekillenen Mother�??s Spiritual�??ı yayınladı. 1988�??de ise Joni Mitchell�??den Madonna�??ya tüm müzik dünyasının akın etti�?i bir dizi konserle sahnelere geri döndü. Kilo almı�?, biraz daha konu�?ur olmu�?tu. Ancak ilgi oda�?ı olmaya ba�?ladı�?ını fark edince hızla çocu�?unun, köpe�?inin, kitaplarının arasına döndü. Son Nyro albümü Walk the Dog Light the Light 1993�??te yayınlandı. Nyro 1997�??de yumurtalık kanserine yenik dü�?tü�?ünde 49 ya�?ındaydı. Büyük müzisyenin ölmeden önce kaydetti�?i son �?arkılar Angel in the Dark adı altında 2001�??de, 1993-94 yıllarında sadece kendi piyanosu ve vokalistler e�?li�?inde verdi�?i iki ayrı konserin kayıtlarıysa 2002�??de Loom�??s Desire adıyla yayınlandı.

Iconaclassic müzik �?irketi, geçen yıl Nyro�??nun 78 tarihli kült albümü Nested�??i yayınlamı�?tı. Aynı �?irket geçti�?imiz günlerde ise �?arkıcının ilk defa büyük bir grupla verdi�?i ve 1977�??de 10 �?arkılık bir albüm olarak yayınlanan Season of Lights… Laura Nyro in Concert�??in, 1997 tarihli 16 �?arkılık Japon edisyonun neredeyse tıpkıbasımını yayınladı. Albüm, Nyro�??nun bugün klasik olarak kabul edilen �?arkılarını içermenin ötesinde, onunla beraber �?arkılara yepyeni bir form veren John Tropea, Richard Davis ve Mike Mainieri gibi önemli caz müzisyenlerinin de sahnedeki varlı�?ıyla, Nyro hayranları için büyük bir de�?er ta�?ıyor. Ancak gerek Türkiye, gerekse Avrupa�??nın birçok �?ehrinde albüme ula�?abilmenin tek yolu amazon.com�??u ziyaret etmek.

Season of Lights, Joni Mitchell�??den Kate Bush�??a, Tori Amos�??a kadar ardından gelen neredeyse tüm kadın �?arkı yazarlarını derinden etkilemi�?, bugün 60�??larda yayınladı�?ı albümleri dahi, daha dün stüdyadan çıkmı�? kadar yeni tınlayan büyük �?arkı yazarının dünyasına dahil olmak için iyi bir fırsat. Ancak, bizce güzelli�?i kızgınlık ve öfkeden yontan o devasa ruhun dünyasının kapısını aralamanın en sa�?lam yolu Eli and the Thirteenth Confession ya da New York Tendaberry gibi albümlerden geçer. (07/09/2008 – Donat Bayer/Radikal)